Thành tựu nghiên cứu nổi bật

Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam 8 năm hình thành và phát triển (2006-2014)

Ngày 10/3/2006 Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam được chính thức ra đời theo Quyết định số 305/QĐ-KHCNVN của Chủ tịch Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam (KHCNVN) (nay là Quyết định số 261/QĐ-VHL ngày 26/02/2013 của Chủ tịch Viện Hàn lâm KHCNVN). Hơn một tháng sau đó, vào ngày 20/4/2006 Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 86/2006/QĐ-TTg phê duyệt “Quy hoạch tổng thể Hệ thống Bảo tàng thiên nhiên ở Việt Nam đến năm 2020”. Đó là các quyết định hết sức quan trọng, có tính lịch sử, đánh dấu sự ra đời của Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam (TNVN) nói riêng và Hệ thống Bảo tàng thiên nhiên ở Việt Nam nói chung. Lần đầu tiên ở nước ta cụm từ “Bảo tàng Thiên nhiên” được xuất hiện và bắt đầu đi vào đời sông văn hoá, xã hội của cộng đồng.

Theo Quyết định 86/2006/QĐ-TTg, Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam, là Bảo tàng quốc gia đầu hệ trong Hệ thống Bảo tàng thiên nhiên cả nước, là một thiết chế văn hóa-khoa học với cơ cấu gồm 3 thành tố chính: Nhà Bảo tàng, Bộ Sưu tập mẫu vật quốc gia và Khối nghiên cứu khoa học gồm các phòng nghiên cứu chuyên ngành.

Vào năm 2006, khi thành lập Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam chỉ có 5 cán bộ trong biên chế được điểu động từ các đơn vị khác trong Viện Hàn lâm KHCNVN và 3 cán bộ hợp đồng. Đến nay, Bảo tàng đã có trên 50 người, trong số đó có 11 Tiến sỹ và Tiến sỹ khoa học (01 GS, 10 PGS), 11 Thạc sỹ, được biên chế trong 9 đơn vị trực thuộc.

bao tang 2
Hình ảnh lễ ra mắt Bảo tàng năm 2006

Ngay từ khi thành lập Ban Lãnh đạo Bảo tàng gồm 4 thành viên (1 Giám đốc và 3 Phó Giám đốc) đã kịp thời xác định chiến lược hành động và phát triển Bảo tàng cho giai đoạn trước mắt (dự kiến 10 năm) và tập trung thực hiện nhằm sớm xây dựng được Bảo tàng. Toàn bộ chiến lược đó và kế hoạch thực hiện nó đã được lãnh đạo Bảo tàng kiên trì theo đuổi, duy trì và hàng năm bổ sung hoàn thiện cho đến hiện nay. Nhờ vậy, chỉ mới qua 8 năm Bảo tàng đã có được những thành tựu rất đáng trân trọng. Cụ thể:

- Bảo tàng đã được thành phố Hà Nội giới thiệu khu đất 32 ha thuộc khu đô thị sinh thái Quốc Oai và đã hoàn thiện hồ sơ xin cấp chỉ giới đường đỏ.

Để có mẫu vật cho Bảo tàng, Lãnh đạo Bảo tàng đã phối hợp với Văn phòng Chính phủ thiết kế, soạn thảo và ban hành Công văn số 611/TTg-NN về ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ trong việc hỗ trợ công tác thu thập mẫu vật cho Bảo tàng, nhờ vậy, hàng năm đã thu được hàng chục lô mẫu vật là tang vật các vụ án do vi phạm quy định về quản lý động thực vật hoang dã nguy cấp, quý hiếm theo Công ước quốc tế CITES và Nghị định 32/2006/NĐ-CP của Chính phủ. Bộ sưu tập mẫu vật của Bảo tàng đẫ lên đến gần 40.000 mẫu, trong số đó có nhiều mẫu vật quý hiếm như: hổ, báo, gấu, khỉ, voọc, cá mặt trăng, ngà voi, sừng tê giác, gạc nai cà toong, xương cá voi, xương hổ...

Thực hiện Quyết định 86/2006/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Quyết định số 2233/QĐ-KHCNVN của Chủ tịch Viện KHCNVN về triển khai Quy hoach tổng thể Hệ thống Bảo tàng thiên nhiên VN, năm 2010 Bảo tàng TNVN đã tổ chức thành công Hội nghị khoa học 5 năm lần thứ nhất Hệ thống Bảo tàng TNVN. Các báo cáo khoa học tại Hội nghị được in thành tuyển tập báo cáo toàn văn Hội nghị toàn quốc do Nhà xuất bản KHTN và Công nghệ xuất bản có chỉ số ISBN.

bao tang 1Hình ảnh thu thập mẫu cá mặt  trăng đầu tiên về Bảo tàng  

- Bảo tàng đã thiết lập được mối quan hệ hợp tác với hàng chục bảo tàng Lịch sử tự nhiên ở các nước trên khắp thế giới. Thông qua hợp tác quốc tế đã tổ chức thành công một số triển lãm ảnh quốc tế và quốc gia (Triển lãm ảnh về đa dạng sinh học của côn trùng Việt Nam tại Lorencia Italia và Hà Nội năm 2010 và triển lãm ảnh về rừng Việt Nam tại Trung tâm triển lãm quốc gia, Hà Nội vào năm 2011).

Với sự tham gia của đông đảo các nhà khoa học trong nước và quốc tế, sau nhiều hội thảo khoa học Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam về cơ bản đã xây dựng được Kịch bản trưng bày trong nhà gồm 5 khu trưng bày với hơn 100 cảnh trưng bày về thiên nhiên Việt Nam. Đây là một kịch bản được các chuyên gia bảo tàng trong và nước ngoài đánh giá là hoàn thiện và chi tiết.

Bên cạnh Kịch bản trưng bày trong nhà, Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam đã hoàn thiện nội dung trưng bày ngoài trời trong khuôn viên Bảo tàng sau này (dự kiến trên quy mô 20 ha) với các tập đoàn cây đặc hữu, các hệ sinh thái tiêu biểu của Việt Nam, nhà nuôi trồng phong lan và động vật, công viên địa chất và mô hình rừng nhiệt đới điển hình.

Nhằm kịp thời chuẩn bị mẫu vật phục vụ trưng bày cho Bảo tàng khi xây dựng xong công trình, tránh tình trạng nhà chờ mẫu, lãng phí thời gian. Lãnh đạo Bảo tàng đã đầu tư nhiều công sức, trí tuệ phối hợp cùng các cơ quan, Bộ ngành liên quan xây dựng và trình duyệt Dự án “Xây dựng Bộ sưu tập mẫu vật quốc gia về Thiên nhiên Việt Nam”. Sau gần 3 năm nghiên cứu, xây dựng Dự án đã được Chủ tịch Viện Hàn lâm phê duyệt vào tháng 4 năm 2011 với tổng mức đầu tư 340.000 triệu đồng cho giai đoạn I. Dự án đang được triển khai. Với Dự án này, đến khi xây dựng xong công trình nhà bảo tàng chắc chắc sẽ đảm bảo được một lượng mẫu lớn cho trưng bày và nghiên cứu của Bảo tàng trong giai đoạn tới.

Để đáp ứng nhu cầu thăm quan, học tập của cộng đồng và tích lũy kinh nghiệm cho xây dựng Nhà bảo tàng trong thời gian tới năm 2014 Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam đã cơ bản hoàn thành Phòng Trưng bày Tiến hóa của sinh giới tại 18 Hoàng Quốc Việt, Hà Nội. Đây là phòng trưng bày đầu tiên của Bảo tàng đạt tiêu chuẩn quốc tế do các nhà thầu Nhật Bản thiết kế, dự kiến sẽ mở cửa phục vụ công chúng vào ngày Quốc tế Bảo tàng, ngày KHCN Việt Nam và 39 năm thành lập Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam - 18/5/ 2014.

Bảo tàng TNVN với nội dung trưng bày phong phú, hiện đại và thân thiện, sau khi xây dựng, đưa vào khai thác sử dụng chắc chắc sẽ là điểm đến tham quan hấp dẫn, yêu thích của tất cả các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là các lứa tuổi học sinh của Hà Nội và cả nước. Tất cả cán bộ, viên chức của Bảo tàng đang khẩn trương, nỗ lực hết sức nhằm sớm có Bảo tàng phục vụ công chúng.

PGS.TS. Phạm Văn Lực
Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam
Xử lý tin: Bích Diệp

 

Bản quyền thuộc về Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Địa chỉ: 18 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội. Email: thongtin@vast.vn
Khi phát hành lại thông tin trên Website cần ghi rõ nguồn: "Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam".