Thành tựu nghiên cứu nổi bật

Một số thành tựu nghiên cứu khoa học nổi bật của Viện Hóa sinh biển

Các thành tựu nổi bật của Viện Khoa học vật liệu

Tháng 4/2010, Viện Hóa sinh biển được Chính phủ thành lập trên cơ sở nhân lực từ các đơn vị: Viện Hóa học các HCTN; Viện Hóa học; Viện CNSH; Viện ST&TNSV. Đến nay, nhân lực trong toàn Viện là 73 cán bộ, trong đó có 02 Giáo sư, 01 Phó giáo sư, 23 Tiến sỹ, 11 Thạc sỹ, 30 Cử nhân/kỹ sư, 06 Nhân viên hỗ trợ khác. Viện có 08 phòng nghiên cứu, 01 phòng Quản lý tổng hợp, Hội đồng Khoa học, Hội đồng đào tạo.

Viện Hóa sinh biển có chức năng nghiên cứu cơ bản, điều tra cơ bản, phát triển công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực có trình độ cao trong lĩnh vực hóa sinh biển và các lĩnh vực khác có liên quan theo quy định của pháp luật.

Vien hoa sinh bien 1mTập thể cán bộ Viện Hóa sinh biển chụp hình lưu niệm nhân dịp Tổng kết hoạt động năm 2013

Tuy là một đơn vị còn non trẻ song từ khi thành lập đến nay Viện Hóa sinh biển đã đạt được một số thành tựu nổi bật như sau

Những thành tựu nổi bật trong hướng nghiên cứu các chất có hoạt tính sinh học từ sinh vật biển

Dược liệu Biển là nguồn cung cấp dồi dào các hoạt chất sinh học, hiện đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của các nhà khoa học trên thế giới. Vấn đề này là hướng nghiên cứu tâm huyết lâu dài, có sự kế thừa của các nhà khoa học hình thành nên Viện Hóa sinh biển. Một số nhà khoa học của Viện vinh dự là đồng tác giả được trao tặng Giải thưởng Nhà nước về KHCN năm 2010 với cụm công trình "Khai thác sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên thiên nhiên sinh vật biển Việt Nam nhằm tạo ra các sản phẩm có giá trị phục vụ cuộc sống" theo Quyết định số 103/QĐ-CTN ngày 20/01/2012.

Nhằm tiếp tục góp phần thúc đẩy và phát triển hướng nghiên cứu các hợp chất có hoạt tính sinh học từ sinh vật biển Việt Nam, đưa những nghiên cứu cơ bản theo lĩnh vực này đến với cộng đồng khoa học Quốc tế, các tập thể trực thuộc Viện đã và đang tiến hành nghiên cứu 01 đề án trọng điểm “Nghiên cứu tiềm năng về dược liệu biển vùng Đông Bắc Việt Nam”, 02 đề tài NCCB định hướng ứng dụng cấp Nhà nước, hợp tác Quốc tế với Nga trong chuyến khảo sát đại dương “Tàu viện sỹ Oparin”, tập trung vào sinh vật biển thuộc các nhóm hải miên, san hô mềm, da gai và vi sinh vật biển. Với mục tiêu xây dựng và áp dụng các quy trình chiết xuất hoạt chất, công bố các quy trình dưới dạng các bằng độc quyền sáng chế, các nhà khoa học của Viện đã tập trung nghiên cứu các loài hải miên (Dysidea cinerea, Xestospongia testudinaria và Petrosia nigricans...); các loài san hô mềm (Lobophytum compactum, L. crassum, L. laevigatum, Sinularia maxima và S. dissecta...); các loài da gai (sao biển Astropecten polyacanthus, A. monacanthus, Protoreaster nodosus và Asterina batheri; hải sâm Holothuria atra và Stichopus chloronotus; cầu gai Diadema savignyi và Tripneustes gratilla...). Đã phát hiện trên 50 hợp chất mới có cấu trúc độc đáo. Một số hợp chất được phát hiện có hoạt tính ức chế mạnh sự sản sinh các cytokine tiền viêm và sự hoạt hóa NF-B, hoạt tính gây độc tế bào trên một số dòng tế bào ung thư thử nghiệm. Các nghiên cứu sâu hơn cho thấy các hợp chất này kích thích quá trình tế bào chết theo chương trình (apoptosis) ở các tế bào được thử nghiệm. Ngoài ra, các nhà khoa học trong Viện đã bước đầu xây dựng được một bộ sưu tập các chủng vi sinh vật phân lập từ môi trường biển, hứa hẹn tiềm năng khai thác các chất có hoạt tính sinh học cao, có triển vọng làm dược liệu.

Những thành tựu nổi bật trong hướng nghiên cứu các chất có hoạt tính sinh học từ thực vật, tổng hợp hữu cơ và một số hướng khác

Các nghiên cứu tìm kiếm phát triển các hợp chất có hoạt tính sinh học từ nguồn sinh vật trên cạn của Viện Hóa sinh biển cũng đã có những kết quả đáng chú ý. Điển hình như việc phát hiện hợp chất mới cleistantoxin (sáng chế số 12278 - Cục SHTT) từ quả cây Cleistanthus indochinensis, hợp chất này thể hiện hoạt tính độc tế bào rất tốt, tương đương với nhiều loại thuốc chống ung thư trên thị trường hiện nay. Thông qua quá trình thực hiện đề tài “Nghiên cứu thành phần hóa học và hoạt tính sinh học của cây Lược vàng Calisia fragrans”, các hợp chất ecdysteroit với nhiều hoạt tính sinh học lý thú đã được phát hiện. Kết quả này có ý nghĩa quan trọng tạo cơ sở khoa học làm sáng tỏ tác dụng chữa bệnh, nâng cao giá trị sử dụng của cây Lược vàng. Ngoài ra, có thể kể đến các nghiên cứu về các hoạt chất từ cây Ngải tiên, Mướp đắng, Nuốt lá cò ke, một số loài thuộc chi Ficus… Các nghiên cứu này đã dẫn đến việc phân lập hàng loạt các hợp chất mới, có hoạt tính chống ung thư, kháng viêm, chống tiểu đường rất đáng chú ý. Đây là tiền đề quan trọng cho công tác phát triển các dược chất từ thiên nhiên.

Một số kết quả nổi bật của Viện trong tổng hợp các dược chất, ví dụ: tổng hợp được febrifugine và các dẫn xuất của nó; Quy trình tổng hợp amodiaquin hydrochloride dùng bào chế thuốc điều trị bệnh sốt rét; Quy trình công nghệ, tổng hợp các thuốc kháng sinh fluoroquinolone thế hệ mới Moxifloxacin, imatinib mesylate dùng làm thuốc điều trị ung thư máu. Các kết quả nghiên cứu trên khẳng định khả năng các nhà khoa học làm chủ công nghệ sản xuất các thuốc này ở Việt Nam. Để đảm bảo nhu cầu kiểm soát chất lượng nguồn mẫu, tạo cơ sở để phát triển ổn định các dược chất tiềm năng, Viện Hóa sinh biển cũng chú trọng đến các nghiên cứu đánh giá mẫu, xây dựng dữ liệu dấu vân tay sắc ký các mẫu nghiên cứu. Ngoài ra, Viện Hoá sinh biển đã xây dựng và hoàn thiện các phương pháp thử nghiệm sinh học như: đánh giá hoạt tính ức chế các enzim α-glucosidase, α-amylase và tyrosinase. Đây là những phương pháp cho kết quả nhanh và đáng tin cậy có thể áp dụng đánh giá đồng thời nhiều mẫu. Nghiên cứu đa dạng sinh học và định loài bằng sinh học phân tử lần đầu tiên áp dụng trên đối tượng hải miên tại biển đảo Cồn Cỏ, với kết quả nghiên cứu này nhóm nghiên cứu góp phần đẩy mạnh hướng nghiên cứu sinh học phân tử đối với hải miên và sinh vật biển ở Việt Nam.

Vien hoa sinh bien 2 Vien hoa sinh bien 3 Vien hoa sinh bien 4
Phân tích mẫu tại phòng Thiết bị trọng điểm Xử lý mẫu ở lượng lớn Vận hành thiết bị LC/MS

 Những kết quả nổi bật trong các công bố

Từ năm 2010 đến nay, Viện Hóa sinh biển đã công bố 148 bài báo trên các tạp chí Quốc tế, 184 bài trong nước, góp phần công bố 04 sáng chế và xuất bản 04 sách chuyên khảo. Đây là những kết quả đóng góp rất lớn vào kho tàng hợp chất thiên nhiên trên thế giới, góp phần quảng bá và đưa các nghiên cứu của Việt Nam vươn ra quốc tế.

Nguồn tin: Viện Hóa sinh biển
Xử lý tin: Quỳnh Trang 

 

Bản quyền thuộc về Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Địa chỉ: 18 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội. Email: thongtin@vast.vn
Khi phát hành lại thông tin trên Website cần ghi rõ nguồn: "Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam".