Thành tựu nghiên cứu nổi bật

UAV Việt Nam: bước đầu chinh phục bầu trời

Nhận thấy tính ưu việt của máy bay không người lái (UAV), Việt Nam đã bắt đầu chú trọng phát triển loại phương tiện bay này. Những chiếc UAV của Việt Nam đã cất cánh, đánh dấu bước chinh phục bầu trời đầu tiên để thực hiện những nhiệm vụ đầu tiên với tư cách là thế hệ UAV của người Việt.

5 mau may bay05 mẫu máy bay không người lái do Viện Công nghệ Không gian – HTI chế tạo và phát triển thành công

UAV và những ứng dụng trên thế giới

Sự phát triển chóng mặt của công nghệ giúp máy bay không người lái (UAV) đảm nhiệm được nhiều nhiệm vụ hơn và chứng tỏ được sự ưu việt của mình trong hoạt động thực tế.

Tại các quốc gia có thâm niên phát triển công nghệ máy bay không người lái (như Hoa Kỳ, Anh, Nga, Trung Quốc, Israel…), loại phương tiện bay này đã đạt được những đặc tính vượt trội như: hầu như không hạn chế về thời gian tác nghiệp trên không; khả năng điều khiển từ xa với tầm điều khiển được kéo dài; có thể mang vũ khí tấn công các mục tiêu, khả năng tự động hóa, khả năng phân tích dữ liệu, xử lý với tốc độ cao, điều khiển thời gian thực, khả năng ngụy trang chống rađa đối phương và đặc biệt có thể thay thế hoàn toàn các loại máy bay có người lái.

Với những đặc tính như vậy, UAV ngày càng có mặt nhiều hơn trên chiến trường, đóng vai trò quan trọng trong các hoạt động do thám, tuần tra, giám sát khác, thậm chí có thể đảm nhiệm tấn công điện tử, tiến hành tấn công bằng bom và tên lửa, tiến hành phá hủy hoặc ngăn chặn các hệ thống phòng không, các mắt xích hoặc toàn bộ hệ thống liên lạc của đối thủ, cũng như tiến hành các nhiệm vụ tìm kiếm và giải cứu.

Bên cạnh sự hỗ trợ đắc lực của chúng trong lĩnh vực quân sự, tại nhiều quốc gia, người ta đã sử dụng “robot biết bay” UAV để thực hiện các nhiệm vụ “hiền lành” hơn trong các hoạt động dân sự và nghiên cứu khoa học như phát hiện cháy rừng, bảo trì đường bộ, chăm sóc mùa màng, tìm kiếm nạn nhân trong các thiên tai, giám sát các mỏ và đường ống dẫn dầu, khí đốt, theo dõi sự cố hạt nhân, sự di cư của động vật, giúp giải cứu tàu thuyền,...

Johanna Claussen, Giám đốc điều hành công ty chế tạo  các loại UAV MAVinci, Đức, cho biết: “Thị trường đang chứa đựng một tiềm năng to lớn, và chúng tôi thậm chí còn không thể sản xuất kịp các hệ thống như các khách hàng của chúng tôi đặt mua”.

cat canh cung to quoc
Cất cánh cùng Tổ quốc

Máy bay UAV Việt Nam cất cánh

Việt Nam là quốc gia trải dài hơn 1.600km từ bắc tới nam, cùng với hơn 3000km đường bờ biển và vùng thêm lục địa rộng lớn. Với điều kiện địa lý như vậy, các máy bay không người lái UAV sẽ là phương tiện đắc lực và có thể phát huy hiệu quả tốt trong việc thực hiện các nhiệm vụ theo dõi, giám sát, cứu hộ cứu nạn trên biển và nghiên cứu khoa học.

Chính vì lẽ đó, tháng 3/2008, Lãnh đạo Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (khi đó là Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam) giao Viện Công nghệ Không gian – Liên hiệp khoa học sản xuất công nghệ cao viễn thông tin học HTI thành lập nhóm nghiên cứu về máy bay không người lái. Xác định đây là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, Lãnh đạo Viện yêu cầu nhóm nghiên cứu âm thầm chuẩn bị điều kiện và lực lượng cho các giai đoạn nghiên cứu, chế tạo máy bay không người lái.

Sau gần 3 năm nghiên cứu, cuối 2010, nhóm nghiên cứu đã thu được một số kết quả khả thi khi 2 mẫu máy bay chế tạo ra đã qua kỳ kiểm tra bay thử nghiệm thành công. Tự tin vào kết quả này, cùng với sự ủng hộ của các nhà khoa học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (Viện HLKHCNVN), nhóm nghiên cứu quyết định công khai dự án bằng việc đăng ký đề tài cấp nhà nước vào cuối năm 2011, và đã được Hội đồng khoa học xét tuyển thông qua với mức độ nhất trí cao. Tiếp đó, đề tài cũng được Bộ Khoa học - Công nghệ phê duyệt và ký hợp đồng để chính thức triển khai.

Sáng ngày 03/5, nhóm nghiên cứu chế tạo UAV phục vụ nghiên cứu khoa học Viện Công nghệ Không gian – HTI đã chính thức bay báo cáo 5 mẫu máy bay không người lái tại bãi thử Viện Công nghệ với sự có mặt của lãnh đạo Viện HLKHCNVN cùng các tướng lĩnh Bộ Công an, Bộ Quốc phòng. 5 loại máy bay đều được thiết kế chế độ điều khiển bay tự động theo chương trình lập sẵn trên nền bản đồ số. UAV được trang bị camera máy ảnh tác nghiệp trong cả ban ngày và ban đêm cùng các trang bị nghiên cứu khoa học chuyên dụng khác. Các AV.UAV.S3; AV.UAV.S4 có thể mở rộng tầm bay xa hơn khi sử dụng GPS hoặc các trạm chuyển tiếp mặt đất.

Sáng 18/5/2013, 6 máy bay trong tổng số 20 chiếc máy bay đã sản xuất thuộc 5 loại máy bay do nhóm nghiên cứu Viện Công nghệ không gian HTI chế tạo cất cánh bay thử nghiệm tại TP Đà Lạt, Lâm Đồng để phục vụ chương trình “Tây Nguyên 3” – Chương trình khoa học và công nghệ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội vùng Tây Nguyên.

6 UAV này đã thu được những bức không ảnh đầu tiên khi mang theo camera, máy ảnh chuyên dụng, thiết bị đo phổ kế tiến hành ghi hình và đo phổ các đối tượng tự nhiên trên mặt đất để chuẩn hóa số liệu ảnh viễn thám thu được từ vệ tinh.

Tiếp theo đó, ngày 26/5/2013, 6 UAV tiếp tục thực hiện 36 chuyến bay tại bãi biển Vạn Ninh, Khánh Hòa phục vụ nghiên cứu khoa học biển (cả bay ngày và bay đêm), đảm nhận hành trình bay ghi hình, chụp ảnh, đo phổ hệ sinh thái, ngư trường ven biển, các loài sinh vật thủy sinh, thảm thực vật, diện tích san hô, phân bổ các hợp phần nền đáy Vịnh Vân Phong.

Kết quả bay thử nghiệm thành công tại Đà Lạt và Khánh Hòa đã giúp nhóm nghiên cứu tiếp tục hoàn thiện các máy bay phục vụ hoạt động bay biển và phát triển kinh tế xã hội. Đồng thời kết quả này cũng cho thấy tính hữu dụng của phương tiện bay không người lái trong việc thực hiện các nhiệm vụ trên không.

Nhìn nhận một cách thẳng thắn, trình độ sản xuất UAV Việt Nam còn một chặng đường rất dài để bắt kịp với thế giới, đặc biệt là với các nước có nhiều năm phát triển công nghệ máy bay không người lái. Tuy nhiên, việc bay thử nghiệm và thực hiện các nhiệm vụ thực tiễn thành công của 6 chiếc UAV đầu tiên này đã ghi tên Việt Nam vào bản đồ các nước có khả năng sản xuất UAV trên thế giới, mở ra một giai đoạn nghiên cứu – phát triển và ứng dụng mới của UAV phục vụ đắc lực cho các nhiệm vụ quốc phòng, dân sinh và nghiên cứu khoa học nhưng tiết kiệm nguồn lực con người.

Đào Bích Ngọc
Viện Công nghệ Không gian
Liên hiệp KHSX công nghệ cao Viễn thông tin học HTI
Xử lý tin: Bích Diệp



 

Bản quyền thuộc về Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Địa chỉ: 18 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội. Email: thongtin@vast.vn
Khi phát hành lại thông tin trên Website cần ghi rõ nguồn: "Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam".