Tập thể - cá nhân tiêu biểu

PGS. TS. Nông Văn Hải - Người đi khai phá các nghiên cứu về DNA, gen và hệ gen

PGS.TS. Nông Văn Hải, sinh ngày 01/12/1953 tại xã Bảo Ái, huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái trong một gia đình người dân tộc Tày có truyền thống hiếu học.

Năm 1970, ông là 1 trong 8 học sinh của cả tỉnh Yên Bái thi đỗ đi học đại học ở nước ngoài. Sau 6 năm học tập tại Trường Đại học Tổng hợp Kisinhốp, Liên Xô, năm 1976 ông tốt nghiệp đại học, ngành: Sinh học, chuyên ngành: Hoá sinh học.

vgen

Tháng 9/1976, ông được Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp phân công công tác tại Viện Khoa học Việt Nam, trở thành một trong những cán bộ nghiên cứu trẻ của Phòng Lý sinh do GS.TSKH. Lê Xuân Tú lãnh đạo, bắt đầu tiếp cận hướng sinh học phân tử. Lần đầu tiên, các nhà khoa học trẻ Việt Nam đã tách chiết và tinh chế thành công DNA.

Từ năm 1978-1980, Nông Văn Hải được cử đi thực tập tại Viện Sinh học phân tử và Di truyền học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Ukraina, Kiép, Liên Xô. Tại đây, ông đã được tiếp cận các phương pháp trong lĩnh vực khoa học hết sức mới mẻ - Công nghệ DNA tái tổ hợp. Sau khi đi thực tập về nước, ông tiếp tục tham gia xây dựng hướng nghiên cứu sinh học phân tử, trở thành một trong những thành viên đầu tiên của Phòng Sinh học phân tử và Công nghệ gen của Viện Sinh vật học. Thời gian này, ngoài công tác chuyên môn, ông tích cực tham gia công tác Đoàn của Viện Sinh vật học và Viện Khoa học Việt Nam, với 3 nhiệm kỳ liên tục là Phó Bí thư, trong đó có 1 nhiệm kỳ (1984-1986) là Quyền Bí thư Đoàn Viện Khoa học Việt Nam (do Bí thư ngay sau khi trúng cử đi làm nghiên cứu sinh nước ngoài).

Từ 12/1986 đến 3/1989, Nông Văn Hải được cử đi nghiên cứu sinh tại Viện Di truyền và Nghiên cứu cây trồng Trung ương Gatersleben thuộc Viện Hàn lâm Khoa học, CHDC Đức. Sau 2 năm 3 tháng, ông đã bảo vệ xuất sắc luận án tiến sỹ (điểm: Summa cum Laude), trở thành một trong những tiến sỹ chuyên ngành Sinh học phân tử đầu tiên của Việt Nam.

Ngay sau đó, từ 1990-1992, ông được Phòng thí nghiệm Công nghệ gen, Viện Nghiên cứu Thực phẩm Quốc gia, Tsukuba, Nhật Bản, mời sang làm nghiên cứu sau tiến sỹ (postdoc) với học bổng STA (tiền thân của học bổng JSPS) của Chính phủ Nhật.

Từ 1992-1994, TS. Nông Văn Hải được mời làm Nghiên cứu sau tiến sỹ, rồi Trưởng Nhóm nghiên cứu, tại Khoa Sinh học tế bào phân tử, Viện Di truyền thực vật và Nghiên cứu cây trồng, Gatersleben, của nước Đức thống nhất. Từ đây, ông có một thời gian vài tháng làm việc tại Phòng thí nghiệm Sinh học phân tử Châu Âu (EMBL) danh tiếng.

Cuối năm 1994, ông về nước tham gia xây dựng và được giao Phụ trách Phòng Máy chung của Viện Công nghệ sinh học vừa mới được thành lập. Với cương vị này, ông đã có nhiều đóng góp cho đào tạo cán bộ, xây dựng và phát triển hướng nghiên cứu sinh học phân tử và công nghệ gen của Viện.

Năm 1996, TS. Nông Văn Hải là một trong những người sáng lập và trở thành Trưởng phòng đầu tiên của Phòng Công nghệ ADN Ứng dụng, Viện Công nghệ sinh học, và giữ chức vụ này cho đến 8/2012. Năm 1999, ông là nghiên cứu viên chính, năm 2004 được phong chức danh PGS và từ 2009 ông là nghiên cứu viên cao cấp. Từ năm 2000, ông tích cực tham gia xây dựng Đề án Phòng thí nghiệm trọng điểm Công nghệ gen.

Từ 2003 - 2008, TS. Nông Văn Hải được giao nhiệm vụ Phụ trách và từ 2008 - 2012, là Giám đốc Phòng thí nghiệm trong điểm Công nghệ gen. Ông có đóng góp lớn vào thành tích chung của Phòng thí nghiệm trọng điểm Công nghệ gen, khi Phòng được đánh giá là một trong những Phòng thí nghiệm trọng điểm hoạt động có hiệu quả nhất.

Từ 2006 - 8/2012, PGS.TS. Nông Văn Hải được bổ nhiệm làm Phó Viện trưởng Viện Công nghệ sinh học. Trong thời gian này, ông đã chủ trì, tham gia và đóng góp tích cực vào các đề tài, nhiệm vụ quan trọng của Viện, như: nghiên cứu ảnh hưởng của chất độc da cam/dioxin lên sức khỏe người Việt Nam; giải mã toàn bộ hệ gen ty thể người Việt Nam; giám định gen hài cốt liệt sỹ; phân tích gen và nghiên cứu sản xuất vaccine cúm gia cầm; giải mã một phần hệ gen tôm sú; nghiên cứu đa dạng sinh học Việt Nam và Lào; phân lập và giải trình tự các gen có giá trị từ động, thực vật và vi sinh vật...

Năm 2002 - 2003, ông tham gia sáng lập Tạp chí Công nghệ Sinh học và từ khi Tạp chí được thành lập 2003 đến nay, ông là Phó Tổng biên tập thường trực. Ông đã và đang dành nhiều công sức để góp phần làm cho Tạp chí có chỗ đứng như ngày hôm nay.

Từ năm 2010, ông được giao nhiệm vụ xây dựng đề án khả thi giải trình tự và phân tích hệ gen người Việt Nam. Nhận thức rõ xu thế phát triển của thế giới và khu vực, ông đã mạnh dạn đề xuất xây dựng đơn vị nghiên cứu mới về nghiên cứu hệ gen. Ngày 6/8/2012, GS.TS. Châu Văn Minh, Chủ tịch Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam (nay là Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) đã ký quyết định thành lập Viện Nghiên cứu hệ gen là đơn vị nghiên cứu trực thuộc. PGS. TS. Nông Văn Hải đã được điều động bổ nhiệm làm Viện trưởng. Ở tuổi 60, ông lại cùng các học trò và đồng nghiệp của mình bước vào một sự bắt đầu mới để đi “khai hoang” một miền đất mới cho khoa học của nước nhà.

Từ nhiều năm qua, ông luôn được tín nhiệm mời tham gia/cử vào nhiều Hội đồng khoa học, tư vấn khoa học của các Bộ, ngành, trường, viện. PGS. TS. Nông Văn Hải liên tục nhiều năm là giảng viên kiêm nhiệm, thỉnh giảng tại các trường đại học, viện nghiên cứu khác nhau; hướng dẫn nhiều nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên làm luận án, luận văn và khoá luận tốt nghiệp.

Là nhà khoa học có uy tín trong quan hệ quốc tế, PGS. TS. Nông Văn Hải đã phát triển nhiều hợp tác nghiên cứu, đào tạo có hiệu quả với nhiều phòng thí nghiệm, viện nghiên cứu của các nước có nền khoa học tiên tiến như: CHLB Đức, Nhật Bản, Hoa Kỳ, Canada, Pháp, Anh, Bỉ, Hà Lan, Hàn Quốc…

PGS. TS. Nông Văn Hải là đồng tác giả 1 bằng sáng chế (Patent) CHLB Đức, trên 30 công trình công bố quốc tế, trên 120 bài báo và một số sách tham khảo trong nước. Ông đã được tặng nhiều Bằng khen của Viện trưởng Viện Khoa học Việt Nam, Giám đốc Trung tâm Khoa học Tự nhiên và Công nghệ Quốc gia và Chủ tịch Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam (nay là Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam).

  Nguồn tin: Viện Nghiên cứu hệ gen

Xử lý tin: Mai Lan

 

 

Bản quyền thuộc về Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Địa chỉ: 18 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội. Email: thongtin@vast.vn
Khi phát hành lại thông tin trên Website cần ghi rõ nguồn: "Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam".