Tập thể - cá nhân tiêu biểu

Giới thiệu Trung tâm Vật lý hạt nhân - Viện Vật lý

Trung tâm Vật lý hạt nhân là một trong những đơn vị được thành lập sớm nhất của Viện Vật lý. Tiền thân là Tổ Phóng xạ được thành lập năm 1965 trực thuộc Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước. Khi mới thành lập, Tổ Phóng xạ chỉ có một số thiết bị hạt nhân đơn giản như các ống đếm Geiger-Muler và máy đo phóng xạ một kênh. Nhiệm vụ chuyên môn lúc đó của Tổ là đo và theo dõi phông phóng xạ, đo đạc, tính toán và xác định phân bố cũng như liều chiếu tối ưu trên cơ thể người. Năm 1969 khi Viện Vật lý được thành lập, Phòng Vật lý Hạt nhân là một trong ba phòng đầu tiên của Viện. Năm 1974 Phòng được trang bị máy phát nơtron NA-3C phát nơtron 14 MeV và đến năm 1982 được trang bị máy gia tốc Microtron MT-17 là nguồn đồng thời của chùm electron, chùm bức xạ hãm năng lượng cao và nơtron phân hạch, lúc này nghiên cứu vật lý hạt nhân mới thực sự được bắt đầu.

Các hướng nghiên cứu chính được thực hiện tại Trung tâm Vật lý hạt nhân bao gồm: nghiên cứu cơ bản về phản ứng hạt nhân, cấu trúc hạt nhân, năng phổ hạt nhân và số liệu hạt nhân trên các máy gia tốc hạt; nghiên cứu ứng dụng về kỹ thuật gia tốc, điện tử hạt nhân, các phương pháp phân tích hạt nhân, đo đạc phóng xạ, kiểm soát môi trường,... Hiện nay Trung tâm Vật lý hạt nhân có tổng số 16 cán bộ nghiên cứu, trong đó có 02 GS, 01 PGS, 03 TS, 06 ThS và 04 CN.    

Mặc dù sự đầu tư về kinh phí và thiết bị nghiên cứu còn khiêm tốn, nhưng với sự cố gắng của cả tập thể Trung tâm Vật lý hạt nhân, các hướng nghiên cứu vẫn liên tục được duy trì và phát triển. Tập thể Trung tâm luôn hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ được giao. Về nghiên cứu cơ bản, bên cạnh việc khai thác các thiết bị trong nước, Trung tâm đã chủ động hợp tác với các cơ sở nghiên cứu hạt nhân lớn trên thế giới như Viện Liên hợp Nghiên cứu hạt nhân Dubna (Nga), Viện RIKEN (Nhật Bản), Trung tâm Gia tốc Pohang (Hàn Quốc), Đại học Tổng hợp Tokyo, Đại học Osaka (Nhật Bản), Viện Vật lý hạt nhân Orsay (Pháp) để thực hiện các nghiên cứu vật lý hạt nhân. Nhiều thí nghiệm mang tầm cỡ quốc tế, hiện đại đã được thực hiện thành công, trong đó sự đóng góp chính là từ các nhóm nghiên cứu của Trung tâm Vật lý hạt nhân. Hàng năm, các cán bộ của Trung tâm đã công bố nhiều bài báo trên các tạp chí khoa học quốc tế và quốc gia có uy tín. Tiềm lực nghiên cứu khoa học của Trung tâm đã và đang được các đồng nghiệp trong nước cũng như quốc tế đánh giá cao. Số công bố khoa học trong năm 2013 của Trung tâm là 26, trong đó có 12 bài báo đăng ở các tạp chí quốc tế.

Trung tâm Vật lý hạt nhân là một trong những nơi đã đào tạo được số lượng tiến sĩ vật lý hạt nhân nhiều nhất trong cả nước và có uy tín, chất lượng. Các cán bộ khoa học của Trung tâm tích cực tham gia đào tạo cao học, đại học, biên soạn giáo trình giảng dạy, sách tham khảo,...

Trung tâm Vật lý hạt nhân đã xây dựng được một đội ngũ cán bộ khoa học tuy không nhiều về số lượng nhưng có trình độ chuyên môn cao, có khả năng tiếp cận với khoa học và công nghệ hiện đại, có tinh thần cần cù và say mê trong nghiên cứu khoa học. Đặc biệt, trong đó có 02 nhà khoa học tiêu biểu là GS.TS.Trần Đức Thiệp và GS.TS.Nguyễn Văn Đỗ. Có thể nói, hai giáo sư là những nhà khoa học đầu ngành trong lĩnh vực vật lý hạt nhân của nước ta hiện nay.

Giáo sư Trần Đức Thiệp là trưởng nhóm nghiên cứu về phản ứng với nơtron, phản ứng quang hạt nhân, quang phân hạch trong vùng cộng hưởng lưỡng cực khổng lồ trên các máy gia tốc điện tử. Bên cạnh nghiên cứu khoa học, giáo sư còn tham gia nhiều tổ chức khoa học quốc tế và quốc gia có uy tín như: Ủy viên Ủy ban Gia tốc Châu Á; Ủy viên Hội đồng Diễn đàn nghiên cứu bức xạ Synchrotron Châu Á- Đại dương; Ủy viên HĐKH Viện LHNCHN Dubna, Nga; Ủy viên Hội đồng phát triển ứng dụng năng lượng nguyên tử Quốc gia; Chủ tịch Hội Hạt nhân Việt Nam, nguyên Chủ tịch Hội đồng khoa học Viện Vật lý,...

vvatly
Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan và GS.VS Nguyễn Văn Hiệu trao Giải thưởng Nhân tài Đất Việt cho GS. Trần Đức Thiệp và GS. Nguyễn Văn Đỗ


Giáo sư Nguyễn Văn Đỗ là người dẫn dắt nhóm nghiên cứu về phản ứng hạt nhân và số liệu hạt nhân với các chùm photon hãm năng lượng cao, chùm nơtron nhiệt, nơtron cộng hưởng và nơtron 14 MeV. Giáo sư còn là một trong những người đi đầu trong lĩnh vực nghiên cứu về năng phổ hạt nhân, và các phương pháp phân tích hạt nhân hiện đại. Hiện tại giáo sư là Ủy viên Ủy ban Số liệu hạt nhân, thuộc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA); Nguyên là Ủy viên Ủy ban Gia tốc Châu Á; Nguyên Chủ tịch Hội đồng khoa học Viện Vật lý,...

Hai giáo sư đã khai thác thành công và hiệu quả hai thiết bị gia tốc đầu tiên của Việt Nam là máy phát nơtron NA-3C và máy gia tốc Microtron MT-17 trong nghiên cứu cơ bản và nghiên cứu ứng dụng.

Năm 2011, GS.TS. Trần Đức Thiệp và GS.TS. Nguyễn Văn Đỗ vinh dự được nhận giải thưởng Nhân Tài Đất Việt trong lĩnh vực khoa học tự nhiên về cụm công trình "Nghiên cứu cấu trúc hạt nhân và các phản ứng hạt nhân”. Hiện nay, mặc dù tuổi đã cao nhưng hai giáo sư vẫn kiên trì, say mê và làm việc với tinh thần trách nhiệm cao, luôn nhiệt tình, sẵn sàng giúp đỡ, bồi dưỡng, đào tạo và truyền đạt các kinh nghiệm quý báu trong nghiên cứu cũng như quản lý tới đội ngũ kế cận.

Để đạt được những thành tựu như hiện nay, bên cạnh sự quan tâm của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cũng như Viện Vật lý, tập thể cán bộ Trung tâm Vật lý hạt nhân đã luôn thể hiện tinh thần đoàn kết, cố gắng vươn lên và tận tụy trong nghiên cứu khoa học cũng như trong xây dựng và phát triển đơn vị mình.

Nguồn tin: Viện Vật lý
Xử lý tin: Minh Tâm

 

Bản quyền thuộc về Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Địa chỉ: 18 Hoàng Quốc Việt, Cầu Giấy, Hà Nội. Email: thongtin@vast.vn
Khi phát hành lại thông tin trên Website cần ghi rõ nguồn: "Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam".